Gazi Üniversitesi İlk Üniversite Mi?
Herkesin “Gazi Üniversitesi İlk Üniversite Mi?” Sorusu Üzerine Durduğu O An
İzmir’de, bir kafede otururken arkadaşlarımla eğlenceli bir sohbet ediyordum. Konu bir şekilde üniversitelere geldi ve tabii ki, Gazi Üniversitesi’nin adını duyduğumda içimden bir soru geçti: “Gerçekten, Gazi Üniversitesi ilk üniversite mi?” Şimdi bunu düşündüğümde, o sırada ki kafamdaki düşünceleri özetlemem gerekirse, çok net bir şekilde diyebilirim ki: Bilmiyorum. Çünkü ben de daha önce hiç bu kadar derin bir sorgulama yapmamıştım. Ama şimdi, kendi başıma kalınca bu soruyu iyice incelemek istedim.
Biraz da mizahi bir şekilde, bu yazıyı yazarken aynı zamanda “Gazi Üniversitesi ilk üniversite mi?” sorusunu çözmeye karar verdim. Sonuçta, kimseye boşuna üniversite dersi vermek de istemem, öyle değil mi? O yüzden gelin, bu soruyu beraber eğlenceli bir şekilde çözelim!
—
Gazi Üniversitesi ve Türkiye’nin Eğitim Tarihi
Şimdi, “Gazi Üniversitesi ilk üniversite mi?” sorusunun yanıtına dönmeden önce, ufak bir tarih turu yapmamda fayda var. Çünkü bazen soruların cevabını bulmak için geçmişe doğru bir yolculuk yapmak gerekebilir.
Gazi Üniversitesi, Türkiye’de eğitim-öğretim hayatına önemli katkılarda bulunan bir okul. Ancak bu okul, her ne kadar saygıdeğer bir geçmişe sahip olsa da, Türkiye’deki ilk üniversite değil. Bu unvanı elbette İstanbul Üniversitesi taşıyor. 1453’teki İstanbul’un fethi ile birlikte, Fatih Sultan Mehmet tarafından kurulan bu üniversite, aslında Osmanlı İmparatorluğu’nun da eğitime bakış açısını simgeliyor. Yani, ilk üniversite İstanbul Üniversitesi.
—
Gazi Üniversitesi ve Efsanevi Hocalar
Hadi şimdi biraz da Gazi Üniversitesi’nin eğitimiyle ilgili kafaları karıştıralım. Duyduğum kadarıyla, Gazi Üniversitesi’nin hocaları öyle efsanevi isimler ki, en iyi profesörler bile buraya hayran kalıyor. Üniversite ortamını anlamaya çalışan bir öğrenci olarak, her üniversitenin kendi karakteristik özelliklerine sahip olduğunu düşünüyorum. Ama mesela, Gazi Üniversitesi’nde sabah dersine girmeden önce çay içmek o kadar doğal ki… Hocaların, öğrencilerin yanına gelip sohbet etmeleri, “ne yapıyorsunuz, nasıl gidiyor?” demeleri ve o samimi tavırları… İşte bu, o üniversitenin karakteristiklerinden birisi.
Bir gün, Gazi Üniversitesi’nde dersin ortasında, hoca derste bize “Bunu kimse yapmaz ama, ben size göstereceğim!” dedi. O an ne mi oldu? Herkes gözlerini dehşetle açtı tabii ki! Hoca, kahvesini aldı, odasına gitti ve dışarıdan bir sandalye getirdi. Bunu herkes gülerek izledi. “İşte bu kadar rahat olun!” dedi. O zaman anladım ki, Gazi Üniversitesi, “ilk üniversite” olmasa da, derslerin akışında kesinlikle bir farklılık yaratıyordu.
—
Gazi Üniversitesi’nin Öğrencileri ve Bilimsel Ruh
Ben, 25 yaşında bir İzmirli olarak, üniversite hayatım boyunca Gazi Üniversitesi öğrencilerinin farklı bir enerjisi olduğunu hep fark ettim. Bilmiyorum, belki de sadece öğrenciliğimin ilk yıllarındaki hayal gücümden dolayı… Ama bir şey kesin ki, Gazi Üniversitesi öğrencileri, sadece derslerde değil, günlük yaşamda da bilimsel düşünme becerilerini sergiliyorlar.
Bunu en net şekilde bir arkadaşımın yaptığı konuşmada gördüm. Kendisiyle bir gün kahve içerken “Bilimsel düşünce ne demek?” sorusunu sordum. Bu, kesinlikle bana ait olan bir soru değildi. Tamamen içimdeki eğlenceli tarafın bir ürünüydü. Arkadaşım da bu soruya içtenlikle “Ya, bak, bilimsel düşünce; sadece fiziksel denklemler ya da teorilerle ilgili değil. Hatta bir anı düşündüğünde bile, ne olursa olsun sorgulama sürecidir!” dedi. Tabii ki, içimden “Gazi Üniversitesi, bilimsel düşünceyi doğru öğretiyor” diye geçirdim. Sonuçta, eğer bir arkadaşım böyle bir şey söylüyorsa, bu mutlaka bir Gazi Üniversitesi etkisi olmalıydı!
—
Gazi Üniversitesi İlk Üniversite Mi? Kısa Bir İç Muhasebe
Şimdi, biraz da gerçekten içsel bir muhasebe yapalım, çünkü bu sorunun ardında ciddi bir felsefi tartışma yatıyor. “Gazi Üniversitesi ilk üniversite mi?” sorusunu sormak, “ilk olan nedir?” sorusunu sorarak derinleşiyor. Belki de bu soruyu sorarken kendi içimdeki o akıl yürütme güdüsünü tetikliyorum. Ama bir şey kesin: Tarihsel anlamda Gazi Üniversitesi, ilk üniversite değil; fakat kendi tarzıyla, öğrencilerini farklı bir seviyeye taşıyan bir kurum olduğunu söylemek mümkün. Yani “ilk” olmak çok da önemli bir kavram değil. Belki de bu üniversitenin en önemli farkı, insana yaklaşımı ve ona kattığı bilgeliktir.
Bir arkadaşım da bunu şu şekilde açıklamıştı: “Ya işte, bu ‘ilk’ olma durumu biraz da zamanı ve mekanı nasıl tanımladığınla ilgili. Şu an, ‘ilk’ olmasan bile, bir şekilde o geçmişin bir parçasısın ve o ilklerin ışığında bugüne ışık tutuyorsun.”
—
Sonuç: Gazi Üniversitesi ve Bu “İlk Olma” Durumu
Gazi Üniversitesi’nin tarihsel açıdan ilk üniversite olmamış olması, onu hiçbir şekilde değersizleştirmez. Eğitimi, hocaları, öğrencileri ve kendine özgü havası ile bu üniversite, birçok insanın hayal ettiği mükemmel üniversite modeline yakındır. Şahsen, ben de bu okulda birkaç yıl geçirdikten sonra, “ilk” olmanın, her şeyin en iyisi olmakla aynı şey olmadığını daha iyi fark ettim.
İşte Gazi Üniversitesi, hem tarihi geçmişiyle hem de öğrencilerine sunduğu samimi ortamla, ilk üniversite olmamış olabilir, ama bir şekilde kalbimde hep ilk sırada olacak. Belki de ilk olma konusunda bir kaygısı olmayan bir üniversite, gerçekten önemli olanı, yani öğrenciye kattığını vermektedir.
Evet, belki de Gazi Üniversitesi, gerçekten “ilk üniversite” değil. Ama bu, bir üniversitenin gerçekten önemli olduğu anlamına gelmez mi?